چگونه برای تحقیقات بازار داده جمع آوری کنیم؟ (بخش دوم)

چگونه برای تحقیقات بازار داده جمع آوری کنیم؟ (بخش دوم)

در بخش اول این مطلب گفتیم که برای هر تحقیق به چه نوع اطلاعات نیاز است و این اطلاعات بر اساس چه روش‌هایی قابل استخراج می‌باشد. با توجه به پیوستگی این دو مبحث پیشنهاد می‌شود که ابتدا بخش اول این مبحث را مطالعه نمایید.

 طبقه بندی بر اساس نحوه اجرا

 پرسشنامه همراه با مصاحبه :  این پرسشنامه همان مصاحبه انعطاف ناپذیر است که به صورت حضوری پرسش ها از افراد پرسیده می شود و پاسخ ها را پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد می کند.

 پرسشنامه خود ایفا: پرسشنامه در اختیار فرد یا گروه قرار می گیرد و فرد به تنهائی و یا به صورت گروهی یه پرسش ا پاسخ می دهند . پرسشنامه پستی: پرسشنامه برای افراد از طریق پست ارسال می شود . فرد پس از تکمیل آنرا برای محقق عودت می دهد. پرسشنامه الکترونیک: در این نوع از پرسشنامه که به تازگی موارد استفاده از آن گسترش یافته است ، محقق با استفاده از شبکه های اطلاع رسانی و اینترنت ، اقدام به ارسال پرسشنامه الکترونیک برای افراد می کند و افراد پاسخ ها را در همان پرسشنامه وارد و با پست الکترونیک برای محقق باز می گردانند.در برخی موارد ممکن است افراد نسخه ای از پرسشنامه را چاپ کرده و بعد از پاسخگوئی به شکل پستی باز گردانند.

نکات مهم در طراحی پرسشنامه

  • داشتن یک مقدمه رسا ، جذاب و واضح در ابتدای پرسشنامه
  • وجود پرسش های قابل فهم و خالی از ابهام
  • خودداری از پرسش های طولانی و وقت گیر و دوپهلو
  • خودداری از واژه ها و لغات نامانوس و نامفهوم
  • طراحی پرسشنامه زیباودوراز کلمات زشت و زننده و تا جای ممکن دوستانه
  • محدود بودن پرسش های زمینه ای
  • قرار دادن پرسش های حساس و مهم در پایان پرسش نامه
  • هر سوال فقط به یک موضوع اختصاص داشته باشد
  • استفاده از پرسش های باز و بسته به همراه هم
  • قرار دادن تمام پاسخ های ممکن برای پرسش های بسته
  • مزایای پرسشنامه
  • عدم نیاز به شحص مصاحبه کننده ، بنابراین عدم تاثیر وجود چنین شخصی
  • ساده و ارزان
  • سادگی طبقه بندی و تجزیه و تحلیل
  • دقت یشتر پاسخ ها بواسطه محرمانه ماندن افراد
  • امکان تنجام مطالعات بزرگ
  • یکسان بودن شرایطردر زمان تکمیل

معایب پرسشنامه

  • عدم قابلیت استفاده برای بی سوادان
  • درک نکردن مفهوم سوال
  • امکان  ارائه تصویر کاذب توسط فرد از خود
  • کاهش درصد پاسخ های رسیده در پرسشنامه پستی

 در هنگام نوشتن پرسشنامه باید  دقت نمود تا ابتدا از پرسش های زمینه ای استفاده گردد و سپس به پرسش هائی که در زمینه موضوع طراحی شده اند ، رسید. خصوصیات یک پرسش عبارت است از:

  • اعتبار صوری : بدین مهنا که صوال قادر به اندازه کیری موضوع مورد پرسش باشد.به تعبیر دیگر مقیاس اندازه گیری متغیرتحت مطالعه باشد.
  • انتظار دانستن پاسخ : باید سوال طوی طرح شود که انتظار داشته باشیم پاسخگو ،‌جواب آنرا داند.
  •  روشن و صریح : سوال باید بدون ابهام باشد و تنها به یک مطلب اشاره کند.
  •  بی آزار : به مسائل خصوصی افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلی خود آنها.
  •  منصفانه: دلالت بر معنا و مفهوم خاصی ننمایر و آزمدنی را به موضع خاص نکشاند.

روائی و پایائی

ابزاری که برای جمع آوری داده ها مورد استفاده قرار میگیرد درمرحله نخست باید از روایی (اعتبار) برخوردار باشند و درمرحله دوم باید پایایی ( اعتماد ) داشته باشند . روائی بدین معناست که روش یا ابزار به کار رفته تا چه حدی قادر است خصوصیت مورد نظر را درست اندازه گیری کند . مثال: اگر بخواهیم شیوع کم وزنی هنگام تولد را در نوزادان یک زایشگاه بدانیم ، باید همه نوزادان تولد یافته را وزن کنیم . برای این کار می بایست از ترازوی مخصوص توزین نوزاد و آنهم ترازوی استاندارد استفاده شود. پایایی (اعتبار): قابلیت تکرار روش یا ابزار اندازه گیری است . اگر روشی از پایایی برخوردار نباشد ، داده های گردآوری شده روایی ( اعتبار ) نیز نخواهند داشت. مثال :در مثال بالا باید دید با چند بار وزن کردن آیا وزن یک کودک را در هر مرحله مشابه وزن قبلی نمایش میدهد.

نحوه تدوین گزارش پژوهش یا پایان نامه

پایان نامه یا تز پایان تحصیل گزارشی است جامع از تحقیق انجام شده توسط دانشجو در آخرین نیمسال تحصیلی. گزارش پایان نامه معمولا شبیه به گزارش تحقیق است که در بالا بدان اشاره کردم. دانشگاه های مختلف ساختار پیشنهادی متفاوتی را برای پایان نامه های دانشجویان خوددرنظر میگیرند، هرچند این تفاوت ها بیشتر به سلایق بر میگردد تا اختلاف در اصول. آنچه بیشتر متداول است ، طراحی پایان نامه در چهار یا پنج فصل است. بنابراین این دو شیوه را در زیر بیان می کنیم.

  • فصل اول – طرح تحقیق
  • فصل دوم – مرور بر بررسی های گذشته
  •  فصل سوم – نتایج
  • فصل چهارم – بحث و نتیجه گیری

 پیوست ها

  • فصل اول – طرح تحقیق
  •  فصل دوم – مرور بر بررسی های گذشته
  •  فصل سوم – روش تحقیق
  •   فصل چهارم – نتایج
  •  فصل چهارم – بحث و نتیجه گیری

پیوست ها

در شیوه اخیر در فصل اول تنها بیان مسئله تحقیق ، اهداف و فرضیات یا سوالات راهنما یا مهم ارائه می شود و مابقی قسمت های طرح تحقیق به فصل سوم انتقال داده می شود.ئپایان نامه خود را در قالب بخشهای زیر تدوین کنید.. اول: صفحات مقدماتی. دوم: متن اصلی. سوم: پیوست

صفحات مقدماتی

مشتمل بر اجزای زیر بوده که با حروف الفبا شماره گذاری شده ودر صفحات مجزا به شرح زیر نوشته می شود:

  • الف- صفحه عنوان(تصویر کامل روی جلد پایان نامه)  ]آرم دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی – درمانی ایران ] ، نام دانشگاه، نام دانشکده، مقطع تحصیلی ، رشته تحصیلی،  عنوان پایان نامه ، نام استاد راهنما ، نام استاد مشاور، نام نویسنده، سال فراغت از تحصیل ، شماره ثبت [
  • ب- صفحات تقدیم وتشکر
  • ج- چکیده: یک تا یک و نیم صفحه (۲۵۰-۱۵۰ کلمه) را به خلاصه ای از مطالب پایان نامه شامل بیان مسئله، هدف از اجرا ، روش انجام، نتایج و نتیجه گیری نهایی اختصاص دهید.
  • د- فهرست مطالب : (شامل فهرست رئوس مطالبی است که در متن اصلی آمده است.)
  • ه- فهرست جداول :(شامل شماره و عنوان جدولها)
  • و- فهرست تصاویر با نمودارها:(شامل شماره و عنوان تصاویر و نمودارها)
  • ز- فهرست ضمائم و پیوستها:(شامل شماره و عنوان پیوستها)

متن اصلی

متن اصلی پایان نامه بر اساس طرح پیشنهادی که قبلاً تدوین و ارائه شده است، در فصول زیر تنظیم می گردد:

  • فصل ۱- مقدمه: شامل دو بخش بیان مسأله، اهداف و فرضیات است.
  • بیان مسأله: در این قسمت موضوع مورد مطالعه را همراه با اطلاعات زمینه‌ای مستدل تعریف نموده، دلایل انتخاب موضوع و فواید ناشی از اجرای تحقیق و کاربرد آن را به روشنی توضیح دهید.
  • اهداف، فرضیات: اهداف اصلی و جزیی را به همان ترتیبی که در پروپوزال ذکر شده تدوین نمایید و در مطالعات تحلیلی، فرضیات مورد آزمون را ارایه دهید.
  • فصل ۲- مروری بر متون : نتایج خلاصه ای از مطالعات انجام شده قبلی بر گرفته از منابع اطلاعاتی را با توجه به مسأله مورد تحقیق و اهداف مورد نظر به طور دقیق ، کامل و روشن با ذکر منابع بنویسید.
  • فصل ۳- روش بررسی : در این فصل موارد زیر را بطور مفصل ارایه نمایید:

 متغیرها(تعریف علمی و مقیاس اندازه گیری)

 نوع مطالعه

 جمعیت مورد مطالعه (تعریف جامعه مورد مطالعه، معیارهای ورود و حذف، روش نمونه گیری ، حجم نمونه و شیوه محاسبه آن)

  •  روش جمع آوری داده ها (مکان و زمان انجام مطالعه)
  •  روش اجرای طرح (بر حسب نوع مطالعه به نحوه تقسیم تصادفی، نحوه همسان سازی، نحوه پیگیری ، نحوه مداخله،  و… اشاره کنید.)
  •  روش تجزیه و تحلیل داده ها
  •  مشکلات و محدودیتها

ملاحظات اخلاقی

 در این فصل به عنوان داوری بیطرف تنها باید به ارایه نتایج و مقایسه آنها بر اساس اهداف و فرضیات تعیین شده بپردازید. لازم است به نتیجه مقایسه و آزمونهای آماری و سطح معنی داری آنها (مقدار p ) بر حسب نوع مطالعه و اهداف و فرضیات اشاره شود اما  نتیجه‌گیری نهایی و نحوه تعمیم این نتایج و توجیه آنها به فصل بعدی (بحث و نتیجه گیری) موکول می شود . به طور کلی نتایج تحقیق به ترتیب زیر سازماندهی و ارایه می‌گردد:

معرفی موارد مطالعه شده بر حسب متغیرهای زمینه ای مورد نظر (مثلاً ترکیب سنی و جنسی گروههای مطالعه )، فراوانی متغیرهای مستقل در گروههای مطالعه (مثلاً درصد سیگاری ها در هر گروه) فراوانی متغیر وابسته بر حسب فراوانی متغیرهای مستقل و با توجه به مطالعه و اهداف (مثلاً فراوانی سرفه مزمن در گروه سیگاری و غیر سیگاری)

انجام و ارایه آزمونهای آماری بر حسب نوع مطالعه ، اهداف و فرضیات

متن: هرگاه بتوان با بیان ساده و غیر ریاضی با خواننده ارتباط برقرار نمود، نتایج بصورت متن ارایه می شود. مثلاً اگر از ۱۰۰ بیمار، نیمی سیگاری و نیمی دیگر غیر سیگاری باشند همین اشاره کفایت می کند و نیازی به تنظیم جدول و کشیدن نمودار نیست . متن نوشته شده در فصل نتایج می تواند شامل دو قسمت اطلاعات خودکفای نوشتاری، شرح و نتیجه‌گیری از اطلاعات ارایه شده در جداول و نمودارها باشد. توجه به این نکته ضروری است که منظور از شرح اطلاعات، نتیجه کلی است که خواننده بایستی از جدول و نمودار بگیرد.

جدول: اطلاعات آماری و داده هایی را که بدلیل حجم زیاد نتوان در متن گنجاند( و در صورت ارایه خواننده را گیج خواهد کرد) بایستی دسته بندی و تنظیم نمود و در جدولهای مناسب ارایه کرد. تنظیم یک جدول مناسب دارای قواعدی به شرح زیر است:

  • ۱ – شماره و عنوان کامل در بالای جدول (همراه با اشاره به جمعیت مورد مطالعه ، زمان و مکان).
  • ۲-قرار دادن متغیر مورد نظر در اولین ستون و تعداد و درصد آن در ستونهای بعدی(در جداول یک متغیره – مانند جدول شماره ۱)
  • ۳-قرار دادن متغیر مستقل در سطرهای افقی و متغیرهای وابسته در ستونهای عمودی در جداول دو متغیره ای که رابطه یک متغیر مستقل را با یک متغیر وابسته نشان می دهد. (مثال: جدول شماره ۲)
  • ۴- هر جدول باید دارای سطر و ستون جمع باشد.
  • ۵-محتوای جدول (عناوین سطرها و ستونها و ارقام مندرج و درصدها و…) واضح و با معنی باشد. اگر به علت کمبود جا از علایم اختصاری استفاده می شود، شرح این علایم بایستی در زیر جدول و با حروف ریز تر آورده شود.
  • ۶- جداول فارسی از راست به چپ تنظیم شود.

تصویر و نمودار : هنگامی که تفهیم اطلاعات بخاطر گستردگی، تنوع و یا برخی از ویژگی‌ها(مثلاً روند تغییرات) توسط جدول مشکل باشد، نمودار به کمک ما می آید. قبل از انتخاب نمودار بایستی به داده ها نگاه کرد و نوع آنها را تشخیص داد و سپس مناسب ترین روش نمایش را انتخاب کرد.

فصل۵- بحث و نتیجه گیری کلی و پیشنهادات:

بحث و نتیجه گیری: در این مبحث نتایج ارایه شده در فصل قبل را مورد بحث قرار دهید. از زیاد یا کم بودن یک عامل در یک دسته بیمار چه نتیجه‌ای می گیرید؟ چگونه آن را توجیه می کنید؟ تا چه حد در اثبات فرضیه (فرضیات)خود موفق بوده اید؟ وجوه تشابه و تناقض یافته های شما با سایر مطالعات انجام شده در این زمینه چه می باشد و چگونه آنرا توجیه می کنید؟ با توجه به مجموعه شواهد به چه نتیجه کلی دست یافته اید؟ نتیجه گیریها و بحثهای شما می تواند بر حسب گستردگی موضوع و تعداد متغیرهای مورد بررسی بسیار مفصل یا محدود و مختصر باشد. به هر حال در اینجاست که اطلاعات خود را درباره موضوع مورد تحقیق و مهارت خود را در تأمین ارتباط بین عوامل و تعمیم نتایج به نمایش می گذارید. در تدوین این مبحث به نکات زیر توجه فرمایید:

  • تنها نتایجی مورد بحث قرار می گیرند که در فصل یافته ها (۴) به آن اشاره شده است.
  • مقایسه یافته ها با سایر مطالعات انجام شده و تعمیم آنها به جامعه هدف با توجه به روش مطالعه و طراحی آن امکان پذیر است.
  • پیشنهادها : این قسمت را با توجه به نتایجی که گرفته اید در قالب اجزای زیر تدوین نمایید.
  • پیشنهادات در رابطه با بکارگیری یافته های تحقیق
  • پیشنهادات بر اساس زمینه های جدیدی که برای تحقیقات بعدی ایجاد شده است
  • فهرست منابع: ذکر منابع علاوه بر اعتبار بخشیدن به تحقیق انجام شده، نشانگر رعایت اخلاق تحقیق نیز می باشد.
  • دستورالعمل تنظیم منابع برای پایان نامه و مقالات

 کلیات

  •   منابع باید به ترتیب ظهور در متن شماره گذاری شده و به ترتیب شماره در انتهای پایان‌نامه یا مقاله ذکر گردند.
  •   شماره منابع در انتهای جمله و در داخل پرانتز نوشته می شود.
  •   منابعی که فقط در جداول و نمودارها به آنها اشاره شده نیز باید به ترتیب ذکر آنها در مقاله شماره گذاری شوند.
  •   تنها منابعی که در ارتباط نزدیک با کار نویسنده بوده و مستقیماً از آنها استفاده شده باید ذکر شوند.

منابع باید از مقالات چاپ شده یا آنهایی که برای چاپ پذیرفته شده انتخاب گردند اگر مقاله برای چاپ پذیرفته شده ولی هنوز چاپ نشده باید هنگام اشاره به آن پس از نام مجله مربوطه عبارت (زیر چاپ) (in press) در داخل پرانتز ذکر شود. (توجه: در صورت ارسال مقاله برای یکی از مجلات علوم پزشکی لازم است در این مورد نسخه‌ای ازنامه پذیرش مقاله برای چاپ ضمیمه گردد.)

  حتی المقدور از به کارگیری موارد زیر به عنوان منبع خوداری شود.

  • Citation of submitted manuscripts

 (اطلاعات چاپ نشده)   ●   Unpublished data

 (ارتباط شخصی)  ●  Personal communication

در صورتیکه نیاز به استفاده از چنین منابعی است باید در متن  به آنها اشاره شود بعنوان مثال:

(Tanaka  JA, pers . comm.)  و در ضمن باید از صاحب اطلاعات برای نقل قول اطلاعات وی در مقاله کسب اجازه شود.

 عناوین مجلات باید بر اساس الگوی Index Medicus خلاصه شود.

   در مقالاتی که چهار نویسنده یا کمتر دارند ذکر نام تمامی آنها ضروری است . برای مقالاتی که بیش از چهار نویسنده دارند نام سه نویسنده اول را ذکر کرده و سپس از کلمه (et al) یا (وهمکاران) استفاده می نمایند( بر اساس دستورالعملهای جدید می توان نام نویسندگان تا شش نفر  را هم ذکر نمود).

   درمواردیکه فقط چکیده مقاله دراختیار بوده در پایان نام منبع ذکرکلمه (abs یا abstract) (چکیده) ضروری است.( توجه: مجله Acta Medica Iranica استفاده از چکیده را بعنوان منبع قبول نمی نماید).

منبع: مرکز اسناد ملی ایران.مقدمات تکنولوژی آموزشی. تهران. انتشارات دانشگاه پیام نور

 

 

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.