توانایی سوالات پرسشنامه در تولید داده

توانایی سوالات پرسشنامه در تولید داده

یکی از تصمیمات مربوط به محتوای سوال، به توانایی سوال در تولید داده مربوط می شود.

پس از آنکه اطمینان حاصل کردیم که سوال مورد نظر لازم و ضروری است باید مطمئن شویم که کافی است. یعنی، آیا یک سوال اطلاعاتی را که لازم داریم بدست خواهد داد و یا باید دو یا چند سوال جداگانه مطرح کنیم؟ برای مثال خیلی از سوال ها از افراد می خواهند که انتخاب ها یا ترجیحات شان را بیان کنند.

اگر محقق علاقمند به این مطلب نیز هست که بداند پاسخ دهنده تا چه حد محکم و شدید به این دیدگاه خود پایبند است لازم است که یک سوال جدای دیگر هم، جهت روشن کردن این مسئله پرسیده شود:

شدت احساس شما نسبت به این مسئله چقدر است؟ خیلی قوی، تا اندازه ای قوی یا اصلا قوی نیست.

سوال دوجنبه ای سوالی است که در آن دو یا چند سوال در قالب یک سوال پرسیده می شوند. مثلا به این سوال نگاه کنید:” آیا شما یک خودروی کوچک و مقرون به صرفه را ترجیح می دهید یا یک خودروی اسپرت بزرگ را؟ آیا پاسخ به صورت ” خودروی اسپرت و بزرگ” می تواند میتواند بدین معنا باشد که آن فرد خودروی بزرگ” یا ” خودروی اسپرت را ترجیح داده و یا اینکه خودرو “هم” بزرگ و “هم” اسپرت را برگزیده است؟ سوال”آیا شما اتومبیل تریومف تی – آر – ۷ را یک خودروی سریع و پرقدرت می دانید؟ نیز با همین مشکل روبروست.

در چنین سوالاتی که پاسخ دهنده را مجبور می کنند چندین منبع مختلف اطلاعاتی را جهت پاسخگویی به سوالات جمع آوری نماید عموما باید به چند سوال خاص جدا تقسیم شوند. برای مثال این سوال که ” جمع کل درآمد خانواده شما قبل از کسر مالیلت در سال گذشته چقدر بوده است؟ پاسخی را به دست خواهد داد که دقت آن از یکسری سوالاتی که بطور خاص بر منابع خاص درآمدی برای هر عضو خانوار تمرکز یافته اند، کمتر خواهد بود.

در ضمن باید مطمئن شویم که سوال پرسیده شده اطلاعات کافی مرتبط با هدف قرار گرفته در بطن سوال را بدست خواهد داد. فرض کنید می خواهیم روی شغل  و حرفه پاسخ دهندگان سنجش به عمل آوریم تا برایمان مشخص شود که آیا طبقه مشاغل بلندپایه به همان میزان طبقه مشاغل دون پایه سوار اتوبوس می شوند یا خیر؟ آیا این سوال که شغل شما چیست؟ برای هدف ما کفایت می کند؟ تلاش برای مشخص شدن موقعیت اجتماعی در رابطه با پاسخ ” من یک فروشنده هستم” نابسندگی این سوال را برای مقصود بیان شده مشخص خواهد کرد.

پس از آنکه مطمئن شدیم که سوالات ما لازم و کافی است باید توانایی پاسخ دهنده را در دادن یک جواب دقیق در نظر بگیریم. ناتوانی در جواب دادن به یک سوال از سه منشاء اصلی ناشی می‌شود.

۱- هرگز قبلاً با جواب روبرو نشده
۲- قبلاً با جواب روبرو شده اما فراموش کرده
۳- ناتوانی در سخن آرایی کردن جواب

دو مقوله اول قبل از هر چیز با اطلاعات “واقعی” مرتبط هستند حال آنکه مقوله سوم بیشتر مرتبط با نگرش‌ها و انگیزه‌ها می‌باشد.

منبع: کتاب تحقیق بازاریابی، سنجش و روش (جلد اول)

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.