در خواست اطلاعات “منزلتی” یا “هنجارمند” از طریق پرسشنامه

در خواست اطلاعات “منزلتی” یا “هنجارمند” از طریق پرسشنامه

سوال منزلت محور نظیر میزان تحصیلات، درآمد، یا مدت زمانی که فرد به خواندن روزنامه ها می پردازد عموما جواب های با تورش صعودی ایجاد می کنند.

برای مثال هنگامی که از فنون گزارش شخصی استفاده می شود، اغلب افراد درباره ی میزان مطالعه ی مجلات پرآوازه مبالغه می کنند و میزان مطالعه مجلات زرد کمتر از حد بیان می شود. در اعلام مصرف گزارش شده ی محصولات “منفی” نظیر نوشیدنی های الکلی و محصولات مثبت نظیر شیر نیز امکان تحریف وحود دارد.

به همین دلیل سوالات دارای جواب هنجارمند یا همه پسند معمولا نوعی گرایش همسان به سمت هنجارهای اجتماعی دارند. برای مثال درصد پاسخ دهندگان زمینه یابی که مدعی اند در آخرین انتخابات رای داده اند همیشه فراتر از درصد مجموع افرادی است که واقعا رای داده اند.

حتی الامکان بهتر آن است که از طرح سوالات دارای جواب های منزلتی و هنجارمند پرهیز شود. در صورت اجبار گاهی می توان از گزاره های ضد تورش جهت کاستن از خطای سنجش بهره جست. واژه برداری دقیق، تقاضای مکرر برای رک گویی در کنار توضیح اینکه چرا رک گویی لازم است، می تواند خطای سنجش مربوط به این سوالات را کاهش دهد. گاهی جواب های هنجارمند را می توان از سوال حذف کرد. مثلا اینطور سوال شود : ” بجز مسئله تغذیه، چرا شما …. سرو می کنید؟”

از سوالات غیر مستقیم می توان بهره برد. مثلا سوال ” آیا شما… (آخرین کتاب پرفروش غیرتخیلی) را خوانده اید؟ ” این روش اغلب سنجش دقیق تری نسبت به رویکرد مستقیم تر تولید می نماید.

آنهایی که جواب مثبت کاذب بدین سوال می دهند می توانند حداقل اظهار کنند که قصد خواندن آن را دارند. از بعضی از آنها که می گویند قصد خواندن کتاب را ندارند می توان پرسید چرا؟ آنهایی هم که قبلا کتاب را خوانده اند می توانند بدین شکل بیان کنند. این روش اغلب سنجش دقیق تری نسبت به رویکرد مستقیم تر تولید می نماید.

منبع: کتاب تحقیق بازاریابی، سنجش و روش (جلد اول)

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.