چرخ لنگ بازار قطعات خودرو

چرخ لنگ بازار قطعات خودرو

ایران از معدود کشورهایی است که در خیابان‌های آن می‌توانید همزمان جدیدترین مدل سال پروشه و خودروهای ساخت دهه ۵۰ شمسی را در حال تردد ببینید. کاظمی معاون اتحادیه لوازم یدکی خودرو می‌گوید علی‌رغم کیفیت بالای لوازم یدکی تولید داخل، بین ۳۰ تا ۴۰ درصد بازار در اختیار لوازم وارداتی چینی و هندی است (+) بین ۳۰ تا ۴۰درصد یعنی این که ما آمار دقیقی از میزان واردات قطعات از مبادی قانونی و غیر قانونی کشور نداریم! چرخ این بازار مهم اقتصادی از جایی شروع به لنگ‌زدن بیشتر می‌کند که بخش زیادی از همین قطعات کیفیت پائین در ایران بسته‌بندی مجدد شده و با نام تجاری، هولوگرام و استاندارد دیگری به فروش می‌رسد! پس با یک ارزیابی سریع می‌توان این نتیجه را گرفت که اگر قطعه خوردی شما نیاز به تعویض داشت چهار مدل متفاوت از یک قطعه پیش روی شما خواهد بود.

مدل اول: مربوط به تولید کننده اصلی و یا همان خودروساز است که در بازار به نام قطعه اصلی یا «فابریک» به فروش می‌رسد. مدل دوم: مربوط به تولید کننده استاندار مورد تأیید خودروساز است که در بازار به نام قطعه «شرکتی» معروف است. مدل سوم: قطعه با کیفیت پائین و طبیعتا ارزان‌تر است که عمدتا هندی یا چینی هستند و مدل چهارم: قطعه بی‌کیفیت و تقلبی است که با بسته‌بندی‌های دو مدل اول به بازار عرضه می‌شود. حال به عنوان یک مشتری چگونه باید قطعه اصلی، باکیفیت و تقلبی را تشخیص داد؟ چرا چنین تنوع عرضه‌ای برای قطعات پرتیراژ خودرو  وجود دارد؟ این بازار آشفته وقتی پیچیده می‌شود که پای گارانتی هم به میان می‌آید به شکلی که اکثر فروشندگان و تعمیرکاران اعتقاد و اعتماد زیادی به گارانتی قطعات ندارند.

طبق گزراش میدانی که انجمن خودروسازان ایران در این خصوص منتشر کرد عوامل متعددی در شکل‌گیری این سبک عرضه‌ی لوازم یدکی خودرو دخیل هستند. برای مثلا قیمت یک قطعه عادی با بسته‌بندی ایران خودرو یا سایپا با سایر قطعات بازار از ۵ تا ۳۵ درصد اختلاف قیمت دارد و با توجه به متوسط بودن سطح مالی مشتریان خودروهایی مانند پژو، پراید، سمند و.. این اختلاف قیمت تاثیر زیادی در انتخاب مشتری دارد. برخی نیز معتقدند برای ارزیابی و تعیین سطح کیفیت، یک قطعه تولید شده باید چندین مرحله کارشناسی برای آن صورت گیرد که در نهایت ممکن است قطعه تولید شده مورد تایید خودرو ساز نباشد.

اینجاست که تولید کننده یا واردکننده برای جلوگیری از متضرر شدن و بازگشت سرمایه تصمیم به عرضه مستقیم قطعه یا فروش به شرکت می‌گیرد، در این حال تنها چرخه ورود قطعه به بازار تغییر می‌کند. در میان تغیر کاربری غیر عادی در برخی از شرکت‌های تولید کننده قطعه وجود دارد که به این آشفته بازار دامن می‌زند. مثلا برخی از شرکت‌های تولید قطعات یدکی به دلیل رکود شدید بازار، استهلاک تجیهزات و عدم توان تأمین هزینه کارکنان اقدام به واردات قطعه از چین و هندوستان کرده و صرفا با بسته‌بندی مجدد آن را به بازار و حتا خودروساز عرضه می‌کنند.

چشم‌اندازی بدون پشتوانه

براساس افق چشم انداز سال ۱۴۰۴ قرار است ایران سالانه ۳ میلیون دستگاه خودرو تولید کند و نزدیک به یک‌سوم آن را صادر کند. یکی از اعضاء قبلی انجمن قطعه‌سازان خودرود در مصاحبه با اقتصادنیوز گفت: قطعه‌سازان داخلی توان تأمین قطعات بیش از دومیلیون دستگاه خودرو را در سال دارند، مشروط بر این که در این حوزه سرمایه‌گذاری مناسب و حمایت دولتی انجام شود. این گفته‌ها در حالی است که یک تحقیق نه چندان دقیق بر اساس مشاهدات سطحی چیز دیگری را نشان می‌دهد. بخش قابل توجهی از قطعات موجود در بازار خودرو تولید ایران نبود و صرفا درایران بسته‌بندی یا مونتاژ می‌شود. بدترین جای داستان نبود هیچ‌گونه آمار مستند و قابل استناد در این حوزه است، چرا که بخش زیادی از این قطعات به صورت قاچاق وارد بازار می‌شود.

شهریاری یکی دیگر از اعضاء انجمن قطعه‌سازان خودرو (به اقتصاد نیوز) می‌گوید: در حال حاضر نه صنعت قطعه‌سازی و نه صنعت خودروسازی هیچ یک نه تنها  زیرساخت‌های لازم برای تولید بلکه هیچ یک از بخش‌ها آمادگی تولید سالانه سه میلیون دستگاه خودرو تا چشم‌انداز ۱۰ سال آینده را ندارند.. قطعه‌سازی یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های تولید و توسعه صنعت خودرو است که به دو بخش تأمین قطعات خودروسازان و تأمین قطعه بازار تقسیم می‌شود. حال با توجه به این که اگر تسهیلات ۲۵ میلیون تومانی سال قبل وزارت صنعت به کمک انبارهای انباشته از خودروهای داخلی نمی‌آمد معلوم نبود که همین تعداد شرکت فعال داخلی در چه وضعیتی قرار داشتند.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.