تحقیقات و بازارپژوهی در شبکه‌های اجتماعی – بخش اول

تحقیقات و بازارپژوهی در شبکه‌های اجتماعی – بخش اول

این محبث شما را قادر خواهد ساخت که در زمان کوتاه‌تر و با هزینه کمتر بتوانید داده‌های مبتنی بر واقعیت با موضوع تجارت یا صنعتی که در آن حضور دارید استخراج و تبدیل به اطلاعات قابل تصمیم‌گیری کنید. قبل از آن توصیه می‌کنم حتما مقدمه این مبحث را مطالعه کرده باشید. شناخت شاخص‌های پرکاربرد در روش تحقیق علمی مقدمه‌‌ی این مبحث بود که به آن اشاره کردیم. شبکه‌های اجتماعی به عنوان بستر پژوهش در این روش تحقیق معرفی و بررسی می‌شود بنابراین از بحث‌های کلی‌ و جامع‌تر در مورد رسانه‌های اجتماعی اجنتاب می‌کنیم.  در در پایان این درس از مبحث تحقیقات و بازارپژوهی در شبکه‌های اجتماعی انتظار می‌رود که شما:

  • انواع رویکردها در تحقیقات بازار شبکه‌های اجتماعی را بشناسید
  • رویکرد صنعت یا تجارتی که در آن حضور دارید را تعیین کنید

ساختمان بزرگی را تصور کنید که شما تنها در یکی از اطاق‌های یکی از طبقات آن قرار دارید. اگر به شما یا هریک از ساکنان آن نقطه مشخصی را در بیرون از ساختمان نشان داده و بخواهند که سوژه قابل مشاهده را توصیف کنید، اولین شاخص تآثیرگذار در این تحقیق عینی، روش مواجه شدن با مسئله و دومین شاخص محل و زاویه نگاه شما است. این که در یک روز آفتابی از یک پنجره باز سوژه‌ای را مشاهده و توصیف کنید یک موضوع است و این که در چه مکانی از ساختمان نسبت به سوژه قرار داشته باشید موضوع دیگر. درک این واقعیت در نتایج تحقیقات بازاریابی به سادگی مثالی که زدم نیست. نتیجه پژوهش و تحقیق در شبکه‌های اجتماعی مانند سایر تحقیق‌ها، تابعی است از عوامل مهم و تاثیرگذار مثل  صورت مسئله و  رویکرد شما.

وقتی موضوعی برای شما مهم است که در مورد آن نیاز به اطلاعات دقیق دارید، پس مسئله‌ای وجود دارد و هر مسئله‌ای قابل بیان از طریق پرسش است. پس اول سوال را مطرح کنید. مثلا چه تعداد از مشتریان سابق یا فعلی تمایل به خرید فلان کالا یا محصول جدید را دارند؟ سوالات دقیقا تعیین می‌کنند که شما در تحقیق خود به دنبال چه نوع نتیجه‌ای هستید و رویکرد نشان خواهد داد نتیجه حاصل شده برگرفته از چه عواملی است. شبکه‌های اجتماعی در تمام موارد ارتباط سریع‌تر و کم‌هزینه‌تری خواهد داشت اما در صورتی که سایر عوامل تآثیرگذار نادیده گرفته شود، نتیجه قربانی سرعت و هزینه شده نتایج مبتنی بر واقعیت استخراج نخواهد شد. شناخت انواع رویکرد در شبکه‌های اجتماعی به شما کمک خواهد کرد که بهترین زوایه نگاه را در استخراج اطلاعات انتخاب کنید. این رویکردها عبارت است از:

[restrict paid=”true”]

ادامه ارتباطات واقعی در شبکه‌های اجتماعی: یک رویکرد محتاطانه، واقعی و در برگیرنده نتایج بسیار دقیق در تحقیقات بازار است. شکل ساده‌تر آن ادامه ارتباط با اعضای خانواده، آشنایان و همکلاسی‌ها در فضای مجازی است، با این تفاوت که شما رابطه واقعی مشتریان را تبدیل به ارتباط مجازی خواهید کرد. اگرچه شکل عامیانه و غیر علمی استقاده از شبکه‌های اجتماعی امروز عکس این را نشان می‌دهد، یعنی همه به دنبال واقعی کردن مخاطبان مجازی هستند، این رویکرد یکی از بهترین روش‌ها برای سنجش میزان رضایت‌مندی مشتریان قبلی، تحقیق پیرامون محصولات جدید و فروش خدمات و کالاهای موازی یا بیش‌فروشی است.

رویکرد رسانه‌ای در شبکه‌های اجتماعی : در رویکرد رسانه‌ای شما یک در یک فضای اجتماعی مجازی قرار دارید که تولید، انتقال و تبادل محتوا محور اصلی آن است. مخاطبان چنین فضایی پیوسته و همزمان در حال تولید و مصرف محتوا هستند که حدفاصل این تولید و مصرف اشتراک‌گذاری است. هدف اصلی هر رسانه صرف‌نظر از نوع و کارکرد رساندن «پیام» است و هدف اصلی شبکه‌های اجتماعی «تعامل» افراد حاضر در آن است. کسب اطلاعات بیشتر از گروههای هدف خاص، مشاهده رفتارهای انفعالی کاربران و ردگیری فعالیت رقبا می‌تواند نتایج حاصل از این رویکرد حضور باشد.

واقعیت‌های اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی: شبکه‌های اجتماعی می‌تواند در قالب گروه‌ها یا بخش‌های داخلی از  جامعه‌های کوچکتری تشکل شده باشند مثل یک گروه مادر و کودک در تلگرام یا یک گروه پوشاک و مد در اینتساگرام. در این حالت شبکه‌اجتماعی در بر گیرنده واقعیت‌‌هایی از جامعه تشکیل دهنده آن است. مطالعه رفتاری شکل گرفته و اتفاقات این جامعه می‌تواند یک رویکرد حضور و بازارپژوهی در شبکه‌های اجتماعی  است. بررسی بازارخود کارزارهای فروش و موارد مشابه با این رویکرد نتایج قابل توجهی به همراه دارد.

سبک زندگی در شبکه‌های اجتماعی:  شبکه‌های مجازی برای بسیاری از کاربران خصوصا در ایران سبکی متفاوت از زندگی اجتماعی است. گروه‌های خبری و تفریحی زیادی که در شبکه‌های مجازی فعال هستند نمونه بارز این سبک زندگی می‌باشند. مخاطبان این گروه‌ها اکثرا با هدف وقت‌گذارنی در شبکه‌های اجتماعی حضور دارند و ببسته به انتظار و سطح دسترسی قابل تفیک و بررسی هستند. مثلا تا دو یا سه سال قبل فیسبوک و وایبر مخاطب قابل توجهی از این جنس مخاطب (فارسی) داشت در صورتی‌که اکثر این مخاطبان الان در تلگرام یا اینستاگرام هستند. این احتمال هم دور از ذهن نیست که دو سال آینده همین فضا به برنامه دیگری منتقل شود.

نگرش موضوعی به شبکه‌های اجتماعی: در نگرش موضوعی بر خلاف روش‌های قبل یک موضوع خاص را در محوریت بررسی قرار می‌گیرد و از همه موارد ذکر شده برای جمع‌آوری داده پیرامون آن استفاده می‌شود. یعنی از شبکه‌های اجتماعی صرفا به‌عنوان یک بستر پژوهش استفاده می‌شود و یک موضوع در جامعه‌های آماری مختلف مورد تحقیق قرار می‌گیرد. تمرکز بر یک محدوده مشخص و تنوع جنس داده‌های بدست آمده از ویژگی‌های این روش است.

نگرش جامع به شبکه‌های اجتماعی: گاهی خود شبکه‌ اجتماعی به عنوان یک موضوع مورد تحقیق مورد بررسی قرار می‌گیرد. مثلا یک تحقیق که نشان دهد میزان مخاطبان تلگرام در ایران (صرف نظر از تعدا گروه یا کانال و موضوعات مورد بحث) چه تعداد است و چنین آماری را با جزئیاتی مانند جغرافیا، سن، جنس و.. بررسی کند یک مطالعه کلی است که می‌تواند پیش‌نیاز یک تحقیق دقیق‌تر باشد.

هر کدام از رویکردهایی که انتخاب می‌شود باید موازی با هدف تحقیق شما باشد. چرا که نتیجه‌ای که استخراج می‌شود منطبق با روشی است که انتخاب کرده‌اید. فراموش نکنید میزان آشنایی و شناخت محقق با فضا و موضوعی که در آن مشغول تحقیق است بر نتایج تحقیق تاثیرگذار است. در بخش‌های بعدی در مورد ابزارها و سایر جزئیات جمع‌آوری داده از شبکه‌های اجتماعی بحث خواهیم کرد

 تمرین:

نیاز خودتان را با رویکردهای متفاوتی که ذکر شد بررسی و تطبق دهید. سعی کنید نمونه تحقیق‌هایی که تا‌کنون انجام شده است را مطالعه کنید و تشخصی دهید که اول: هدف از این تحقیق چه بوده است؟ تحقیق مذکور با چه رویکردی انجام شده است؟ رویکرد اتخاذ شده با نتایج بدست آمده منطبق است یا خیر؟

  [/restrict]

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.